ChatGPT'ye bir soru sorduğunuzda cevap bir yerden geliyor. Bazen altında kaynak bağlantıları görürsünüz, bazen hiç görmezsiniz. Bir işletme sahibi için bu sorunun önemi büyük: ChatGPT rakibinizi anıyorsa, onun hakkındaki bilgiyi bir yerden okumuştur. Bu yazıda ChatGPT'nin bilgiyi nereden aldığını ve bunun markanız için ne anlama geldiğini sade biçimde anlatıyoruz.
ChatGPT bilgiyi hangi yollardan alıyor?
Kabaca iki yol var.
Birincisi eğitim verisidir. Model, eğitildiği dönemde çok büyük miktarda metinden öğrenir. Bu bilgi modelin içindedir ve belli bir tarihte donmuştur. Soru bu bilgiyle cevaplanabiliyorsa ChatGPT web'e çıkmadan cevap verebilir. Bu durumda genellikle kaynak bağlantısı görmezsiniz.
İkincisi web aramasıdır. Soru güncel bilgi gerektiriyorsa, ya da kullanıcı açıkça arama isterse, ChatGPT web'de arama yapar, bulduğu sayfaları okur ve cevabı bunlardan kurar. Bu cevaplarda genellikle kaynak bağlantıları görünür.
OpenAI bu iki yolu kendi tarayıcılarıyla da ayırıyor. OpenAI'nin tarayıcı belgesine göre:
- GPTBot, model eğitiminde kullanılabilecek içeriği tarar.
- OAI-SearchBot, ChatGPT'nin arama özelliklerinde siteleri göstermek için kullanılır.
- ChatGPT-User, bir kullanıcı soru sorduğunda ChatGPT'nin belirli bir sayfayı ziyaret etmesi gibi kullanıcı eylemlerinde kullanılır.
"En iyi X firması hangisi?" sorusunda ne oluyor?
Alıcıların sorduğu sorular çoğu zaman karşılaştırma ve öneri sorularıdır: "En iyi CRM yazılımları", "İstanbul'da güvenilir bir web ajansı", "Küçük işletmeler için muhasebe programı". Bu tür sorularda ChatGPT web araması yaptığında karşılaştırma yapan sayfalara bakar.
Ahrefs'in ChatGPT üzerindeki araştırması bu konuda somut bir tablo çiziyor. Yazılım, ürün ve ajans kategorilerinde 750 soru incelendi. Cevaplarda kaynak gösterilen bağlantıların yüzde 43,8'i "en iyi X" türünde blog listeleriydi. İncelenen listelerin büyük bölümü de yakın zamanda güncellenmişti.
Bu, markalar için şu anlama geliyor: sizin kategorinizde bir "en iyi X" listesi ChatGPT'nin kaynağıysa ve siz o listede yoksanız, ChatGPT'nin cevabında da büyük ihtimalle yoksunuz.
ChatGPT'nin okuduğu kaynaklar nelerdir?
Kaynak gösterilen sayfalar kategoriye göre değişir, ama sık görülen türler şunlardır:
- Editör listeleri: bir yayının ya da blogun hazırladığı "en iyi X" yazıları.
- Rakiplerin kendi sayfaları: bazı firmalar kendi sitesinde "sektörün en iyi firmaları" listesi yayınlar ve kendini de listeye koyar.
- Rehber ve dizin siteleri: sektör rehberleri, firma dizinleri.
- Pazar yerleri: ürün kategorilerinde satış siteleri.
- Forumlar ve topluluk siteleri: kullanıcıların deneyim paylaştığı yerler.
- Markanın kendi sitesi: özellikle hizmet ya da ürün sayfaları.
Her tür için yapılacak iş farklıdır. Editör listesine girmek için yazara ulaşmak gerekir. Rakibin kendi listesine girme ihtimaliniz düşüktür, orada vakit harcamamak daha doğrudur. Kendi sitenizin kaynak gösterilmesi için ise sayfalarınızın ne yaptığınızı açıkça anlatması gerekir.
Siteniz ChatGPT'nin kaynağı olabilir mi?
Olabilir, ama önce iki şartı kontrol edin.
İlki erişim. OpenAI'nin belgesine göre OAI-SearchBot'u robots.txt dosyasında engelleyen siteler ChatGPT arama cevaplarında gösterilmez. Eğitim botunu (GPTBot) engelleyip arama botuna izin vermek mümkündür. Bir değişiklik yaptığınızda, belgeye göre sistemlerin bunu yansıtması yaklaşık 24 saat sürebilir.
İkincisi içerik. ChatGPT bir sayfayı kaynak olarak kullanacaksa, o sayfada sorunun cevabı açıkça yazmalıdır. Hizmetinizi yalnız görsellerle ya da genel sloganlarla anlatan bir sayfa, sorulan soruya cevap vermez.
Pratik bir test: hizmet sayfanızın ilk paragrafını tek başına okuyun. Ne yaptığınızı, kimin için yaptığınızı ve nerede hizmet verdiğinizi bu paragraftan anlayabiliyor musunuz? Anlayamıyorsanız, bir yapay zeka motoru da anlayamaz. Ara başlıkları alıcının sorusu biçiminde yazmak ve altına kısa bir cevap koymak da motorun doğru cümleyi bulmasını kolaylaştırır.
Diğer motorlar da aynı yerden mi okuyor?
Hayır, her motorun kendi düzeni var. Perplexity'nin belgesine göre PerplexityBot, Perplexity arama sonuçlarında siteleri göstermek için kullanılır ve model eğitimi için içerik toplamaz. Google tarafında AI Bakışı ve AI Modu, Google Arama dizinindeki sayfaları kullanır. Google'ın kendi açıklamasına göre bir sayfanın bu cevaplarda bağlantı olarak gösterilebilmesi için Google'da dizine alınmış ve snippet ile gösterilebilir olması gerekiyor; bunun dışında ek bir teknik gereksinim yok. Google, şartları karşılamanın görünmeyi garanti etmediğini de belirtiyor.
Bu yüzden aynı soruda ChatGPT, Gemini ve Perplexity farklı kaynaklara bakar ve farklı markaları anabilir. Görünürlüğü motor motor izlemek bu farkı gösterir.
Hangi sayfaların kaynak gösterildiğini nasıl öğrenirsiniz?
Elle yapmak için: alıcı sorularınızı ChatGPT'ye web araması açıkken sorun, cevabın altındaki kaynak bağlantılarını bir tabloya yazın. Aynı işi Perplexity'de ve Gemini'de de yapın. Birkaç hafta sonra hangi alan adlarının tekrar tekrar çıktığını görürsünüz.
Soru sayısı arttıkça bu tablo büyür. AIShortlist'in Kaynaklar ekranı bu işi otomatik yapar: motorların kaynak gösterdiği bütün alan adlarını listeler, aralarındaki "en iyi X" sayfalarını işaretler ve markanızın hangilerinde eksik olduğunu gösterir. Her liste sayfası için bir iş planı da çıkarır: sayfanın türü, markanızın orada olup olmadığı, sayfada bulunan iletişim yolları ve sitenizdeki bilgilerle hazırlanmış bir e-posta taslağı. Tahmin edilmiş e-posta adresi yazmaz.
ChatGPT markanız hakkında yanlış bilgi veriyorsa ne yapmalı?
Bazen sorun görünmemek değil, yanlış görünmektir. ChatGPT eski bir adresinizi, artık sunmadığınız bir hizmeti ya da yanlış bir fiyat aralığını söyleyebilir. Bunun sebebi çoğu zaman okuduğu kaynaktadır.
İlk iş, yanlış bilginin nereden geldiğini bulmaktır. Cevapta kaynak bağlantısı varsa oradan başlayın. Yanlış bilgi eski bir rehber sayfasında, güncellenmemiş bir dizin kaydında ya da kendi sitenizin unutulmuş bir sayfasında olabilir.
Sonra kaynağı düzeltin:
- Kendi sitenizdeyse sayfayı güncelleyin ya da eski sayfayı yeni sayfaya yönlendirin.
- Bir dizin ya da rehber sitesindeyse kaydınızı güncelleyin ya da site sahibine yazın.
- Bilgi hiçbir kaynakta yoksa, doğru bilgiyi sitenizde açık bir cümleyle yazın. Motor soruya cevap ararken bu cümleyi bulabilmelidir.
Düzeltmenin cevaplara yansıması zaman alır. Aynı soruyu birkaç hafta boyunca takip etmek, değişikliğin işe yarayıp yaramadığını gösterir.
Kısacası
ChatGPT bilgiyi eğitimde öğrendiklerinden ve o an web'de okuduklarından alır. Alıcı sorularında web'de okudukları, özellikle "en iyi X" listeleri, cevabı büyük ölçüde belirler. Markanız için yapılacak iş, önce hangi sayfaların okunduğunu görmek, sonra bu sayfalarda ve kendi sitenizde eksik olanı tamamlamaktır.
Kendi kategorinizde hangi sayfaların kaynak gösterildiğini görmek isterseniz ücretsiz denemede 10 soruluk bir ölçüm ve 2 liste sayfası iş planı var. Hiçbir araç önerilmeyi garanti etmez; ama nereye bakmanız gerektiğini gösterir.