GEO üzerine çok yazı var, ama çoğu "GEO nedir" sorusunda kalıyor. Bu yazı uygulamaya odaklanıyor: bir markanın yapay zeka cevaplarında daha sık anılması için hangi işler, hangi sırayla yapılır?
GEO kısaca nedir?
GEO, İngilizce "generative engine optimization" ifadesinin kısaltması. Türkçede üretken yapay zeka motorları için optimizasyon diye anlatılabilir. Amaç, markanızın ya da içeriğinizin ChatGPT, Gemini, Perplexity gibi asistanların cevaplarında anılması ya da kaynak gösterilmesidir.
Terimi, Princeton ve başka kurumlardan araştırmacıların 2023'te yayınladığı ve KDD 2024'te kabul edilen makale ortaya koydu. Makalede, kendi hazırladıkları test ortamında içerik düzenlemelerinin yapay zeka cevaplarındaki görünürlüğü yüzde 40'a kadar artırabildiği gösteriliyor. Aynı makale, hangi yöntemin işe yaradığının alana göre değiştiğini de vurguluyor. Yani herkese uyan tek bir reçete yok.
SEO ile ilişkisi şöyle: GEO, SEO'nun yerine geçmez. Google, AI Bakışı ve AI Modu için ek bir gereksinim ya da özel bir işaretleme gerekmediğini söylüyor; temel SEO işleri burada da geçerli. GEO, bunun üstüne "yapay zeka hangi sayfaları okuyor ve beni anıyor mu" sorusunu ekler.
1. Adım: Alıcı sorularınızı yazın
GEO çalışması anahtar kelime listesiyle değil, soru listesiyle başlar. Alıcılarınız bir asistana ne yazar?
- Kategori soruları: "En iyi X firmaları hangileri?"
- Yerel sorular: "Bursa'da X hizmeti veren bir firma öner."
- İhtiyaca göre sorular: "Küçük bir ekip için hangi X uygun?"
- Karşılaştırma soruları: "X mi Y mi daha uygun?"
Sorularda markanızın adı geçmemeli. Adınızı geçiren bir soru, görünürlüğü değil tanınırlığı ölçer. İşe 10 ile 25 arası soruyla başlamak yeterli.
2. Adım: Bugünkü durumu ölçün
Soruları ChatGPT, Gemini ve Perplexity'nin her birine sorun ve markanızın anılıp anılmadığını kaydedin. Cevaplar her seferinde değişir. SparkToro'nun araştırması aynı soruda iki cevabın aynı marka listesini verme ihtimalinin yüzde birin altında olduğunu gösteriyor. Bu yüzden tek bir cevaba değil, çok sayıda soru ve tekrarda anılma oranına bakın.
Bu ilk ölçüm başlangıç noktanızdır. Sonraki her adımın işe yarayıp yaramadığını buna göre anlarsınız.
3. Adım: Botların sitenize girebildiğini kontrol edin
Yapay zeka motorları siteniz hakkında bilgi alamıyorsa, sayfalarınızı ne kadar iyi yazarsanız yazın kaynak gösterilemez. robots.txt dosyanızda şunlara bakın:
- ChatGPT için OAI-SearchBot. OpenAI'nin belgesine göre bu botu engelleyen siteler ChatGPT arama cevaplarında gösterilmez. Model eğitimi için ayrı bir bot (GPTBot) var; ikisini ayrı ayarlayabilirsiniz.
- Perplexity için PerplexityBot. Perplexity'nin belgesi arama sonuçlarında görünmek için bu bota izin verilmesini öneriyor.
- Google için normal Googlebot. Google-Extended ayarı ise Google'a göre Gemini modellerinin eğitimi ve Gemini ürünlerindeki kullanımla ilgilidir; Google Arama'ya dahil olmayı etkilemez.
Robots.txt'in yanında site haritası, sayfa başlıkları, meta açıklamalar ve canonical etiketleri de gözden geçirilmeli. Bunlar klasik SEO kontrolleri, ama yapay zeka için de aynı önemdedir.
4. Adım: Motorların okuduğu dış sayfaları bulun
Yapay zeka cevapları çoğu zaman başka sitelerden kurulur. Ahrefs'in ChatGPT üzerinde yaptığı çalışmada kaynak gösterilen bağlantıların yüzde 43,8'i "en iyi X" türü blog listeleriydi.
Kendi kategorinizde yapılacak iş:
- Cevaplarda kaynak gösterilen sayfaları toplayın.
- Bunların hangileri liste sayfası, hangileri rehber, forum ya da pazar yeri, ayırın.
- Rakiplerinizin olduğu ama sizin olmadığınız listeleri işaretleyin.
- Editör listeleri için sayfanın sahibine ya da yazarına ulaşın. Kısa, somut bir e-postayla markanızı, ne yaptığınızı ve listeye neden uyduğunuzu anlatın.
Rakibin kendi sitesindeki "en iyi firmalar" listesine girme ihtimaliniz düşüktür. Emeğinizi bağımsız editör listelerine ayırmak daha verimlidir.
5. Adım: Kendi sayfalarınızı alıcı sorularına göre düzenleyin
Sayfa metni için birkaç sade kural:
- İlk paragrafta ne yaptığınızı, kimin için yaptığınızı ve nerede hizmet verdiğinizi açıkça yazın.
- Ara başlıkları alıcının sorusu biçiminde yazın ve hemen altına kısa bir cevap koyun.
- Hizmetlerinizi ve ürünlerinizi görsellerin içinde değil, metin olarak anlatın.
- Elinizde olmayan rakamları ya da doğrulanamayan iddiaları eklemeyin. Bu hem güveni zedeler hem de yanlış bilginin yayılmasına yol açar.
Özel bir dosya ya da işaretleme için vakit harcamadan önce Google'ın bu konudaki açıklamasını hatırlayın: AI Bakışı ve AI Modu için özel şema ya da yapay zeka metin dosyası gerekmiyor. Asıl fark, sayfanın soruya net cevap vermesiyle oluşur.
6. Adım: Aynı sorularla yeniden ölçün
GEO bir kerelik bir iş değildir. Değişiklikleri yaptıktan sonra aynı soru listesiyle yeniden ölçün. Yapay zeka cevapları yavaş değişir; haftalık takip çoğu marka için yeterlidir. Soruları her hafta değiştirmeyin, yoksa sonuçları karşılaştıramazsınız.
İzlenecek göstergeler: markanızın anıldığı cevapların payı, cevaplardaki bütün marka anılmaları içindeki payınız ve rakiplerinizin zaman içindeki durumu.
GEO çalışmasında en sık yapılan hatalar neler?
Uygulamada sık karşılaşılan birkaç dikkat noktası var:
- Ölçmeden başlamak. İlk ölçüm yoksa, yaptığınız değişikliğin işe yarayıp yaramadığını bilemezsiniz.
- Tek bir cevaba göre karar vermek. Bir kez sorup görünmediniz diye bütün siteyi değiştirmek gereksiz iş çıkarır. Bir kez görünüp rahatlamak da yanıltır.
- Yalnız kendi sitesine odaklanmak. Motorlar dış sayfaları da okur. Liste ve rehber sayfalarında yoksanız, kendi sitenizdeki düzeltmeler açığı tek başına kapatmaz.
- Süs işlerine fazla emek vermek. Özel dosyalar ve karmaşık işaretlemeler, soruya net cevap veren bir sayfanın yerini tutmaz.
- Metne uydurma bilgi eklemek. "Sektörün lideri", doğrulanmamış müşteri sayıları gibi ifadeler kısa vadede cazip görünür, ama yanlış bilgi yapay zeka cevaplarına da taşınabilir.
- Soruları sık değiştirmek. Her hafta başka sorularla ölçerseniz eğilim göremezsiniz.
GEO'yu kendiniz yapabilir misiniz?
Evet. Yukarıdaki adımların hepsi bir tablo, biraz zaman ve düzenli takip ile yapılabilir. Soru ve motor sayısı arttıkça ölçüm ve kaynak toplama kısmı zaman alır; burada bir araç işinizi kolaylaştırır.
AIShortlist bu çalışma sırasını tek panelde toplar: sitenizden soru önerir ve siz onaylamadan ölçmez, üç motoru ayrı ayrı ölçer, kaynak gösterilen liste sayfalarını ve eksik olduğunuz yerleri gösterir, teknik site kontrolü yapar ve yalnız sitenizde geçen bilgilerle sayfa metni önerir. Ücretsiz deneme ile ilk ölçümünüzü kart bilgisi vermeden yapabilirsiniz.
Son bir hatırlatma: GEO önerilme ihtimalinizi artıran bir çalışmadır, garanti değildir. Bunu vaat eden birine temkinli yaklaşın.