Bir müşteriniz arar ve "ChatGPT'de pazar günü açık olduğunuz yazıyordu" der. Oysa pazar günleri kapalısınız. Ya da ChatGPT, yıllar önce bıraktığınız bir hizmeti hâlâ sunuyormuşsunuz gibi anlatır. Bu durum görünmemekten farklıdır. Anılıyorsunuz, ama yanlış anılıyorsunuz.
Bu yazıda yapay zeka asistanlarının neden yanlış bilgi verdiğini ve markanız hakkında yanlış bir cevap gördüğünüzde hangi sırayla ilerleyeceğinizi anlatıyoruz.
ChatGPT neden yanlış bilgi veriyor?
OpenAI bunu kendisi açıkça yazıyor. Yardım sayfasına göre ChatGPT yanlış ya da yanıltıcı cevap üretebilir ve yanlışken bile emin görünebilir. Buna "halüsinasyon" denir.
Aynı sayfa markalar için önemli üç sınır sayıyor:
- Bilgi kesim tarihi: model belli bir tarihe kadar olan verilerle eğitilir. Araçlar kullanılmadıkça sonrasını bilmez.
- Emin görünmek doğru olmak demek değildir: model yanlış bir cevabı da yüksek güvenle verebilir.
- Erişim yokluğu: teknik sorunlar, ücretli içerik ya da robots.txt ayarları yüzünden bir sitedeki bilgiye ulaşamayabilir.
OpenAI'nin halüsinasyon araştırması bir ayrıntı daha ekliyor. Yazım kuralları gibi düzenli kalıplar zamanla öğrenilir. Ama seyrek geçen, tahmin edilemeyen bilgiler tek başına kalıplardan çıkarılamaz ve hataya yol açar.
Küçük ve orta ölçekli bir firmanın çalışma saati, adresi ya da hizmet listesi tam da bu türden bir bilgidir. Hakkınızda web'de az ve dağınık bilgi varsa, motor boşluğu tahminle doldurabilir.
Gemini için durum farklı değil. Google'ın Gemini yardım sayfası Gemini'nin yanlış bilgiyi doğruymuş gibi sunabileceğini yazıyor.
Yanlış bilgi genelde nereden geliyor?
Markalarla ilgili yanlış cevaplar çoğunlukla üç kaynaktan birine dayanır:
- Eski bilgi: model eğitildiğinde doğru olan ama sonra değişen bilgi. Taşınmış bir adres, değişmiş bir fiyat, kapanmış bir şube.
- Yanlış kaynak: motorun o an okuduğu bir sayfadaki hata. Güncellenmemiş bir dizin kaydı, eski bir haber, kendi sitenizde unutulmuş bir sayfa.
- Uydurma: hiçbir kaynakta olmayan, modelin boşluğu doldurmak için ürettiği bilgi.
Hangisi olduğunu bilmek, ne yapacağınızı belirler. Bu yüzden ilk iş kayıt tutmaktır.
1. Adım: Yanlış cevabı kayda alın
Yapay zeka cevapları aynı soruda bile değişir. Bir kez gördüğünüz yanlış, bir sonraki denemede çıkmayabilir. Ya da tersi. O yüzden:
- Yanlışı gördüğünüz soruyu birebir not edin.
- Hangi motorda, hangi tarihte gördüğünüzü yazın.
- Cevabın ekran görüntüsünü alın.
- Aynı soruyu birkaç kez ve farklı günlerde tekrar sorun. Yanlış her seferinde mi çıkıyor, arada bir mi?
- Aynı soruyu ChatGPT, Gemini ve Perplexity'ye ayrı ayrı sorun. Yanlış tek motorda mı, hepsinde mi?
Bu ayrım ipucu verir. Yanlış her motorda ve her seferinde çıkıyorsa, web'de o bilgiyi taşıyan bir kaynak olabilir. Arada bir ve tek motorda çıkıyorsa, modelin boşluğu tahminle doldurması da bir ihtimaldir.
2. Adım: Kaynağı bulun
Cevapta kaynak bağlantısı varsa oradan başlayın. ChatGPT'nin web araması sayfası arama kullanan cevaplarda kaynakların gösterilebildiğini ve kaynağı açıp cevabı destekleyip desteklemediğine bakılmasını öneriyor.
Kaynak yoksa, yanlış bilgiyi Google'da tırnak içinde arayın. Eski adresiniz, eski telefonunuz ya da artık sunmadığınız hizmetin adıyla aratın. Hangi sayfaların bu bilgiyi hâlâ taşıdığını görürsünüz.
Motorların hangi sayfaları okuduğunu genel olarak ChatGPT bilgileri nereden alıyor yazısında anlattık.
3. Adım: Kaynağı düzeltin
Motoru doğrudan düzeltemezsiniz. Ama okuduğu kaynağı düzeltebilirsiniz.
- Yanlış kendi sitenizdeyse sayfayı güncelleyin. Eski sayfayı silmek yerine yeni sayfaya yönlendirin.
- Bir dizin, harita ya da rehber kaydındaysa kaydı güncelleyin ya da site sahibine yazın. Google İşletme Profili'ni ayrıca kontrol edin; Gemini'nin harita yardım sayfasına göre Gemini adres, web sitesi ve çalışma saati bilgisini Google Haritalar'dan alabiliyor.
- Doğru bilgi hiçbir yerde yazmıyorsa, sitenizde açık bir cümleyle yazın. "Pazar günleri kapalıyız." "X hizmetini 2024'ten beri vermiyoruz." Motor soruya cevap ararken bu cümleyi bulabilmelidir.
Son olarak sitenizin botlara açık olduğunu kontrol edin. Doğru bilgi sitenizde yazsa bile, OpenAI'nin yardım sayfasının da belirttiği gibi robots.txt ayarı ya da teknik bir sorun yüzünden motor ona ulaşamayabilir.
4. Adım: Motorun kendisine bildirin
Her iki motorda da yanlış cevabı bildirme yolu var:
- ChatGPT'de cevabın altındaki beğenmedim düğmesiyle geri bildirim verebilirsiniz. Zararlı ya da hukuka aykırı içerik için OpenAI'nin içerik bildirme formu var.
- Gemini'de cevabın altındaki "Kötü yanıt" düğmesiyle neden belirtip geri bildirim gönderebilirsiniz. Google'ın geri bildirim sayfasına göre web sürümünde "Hukuki sorun bildir" seçeneği de var.
Bu yardım sayfaları, bildirimin cevabı ne zaman ve nasıl etkileyeceğine dair bir süre ya da sonuç vermiyor. Bu yüzden bildirimi tek çözüm olarak görmeyin. Kaynağı düzeltmek asıl iştir.
Yanlış bilgi markanıza zarar veren, karalama niteliğinde bir içerikse, hukuk danışmanınızla görüşün.
5. Adım: Düzeltmeyi izleyin
Düzeltmenin cevaplara yansıması zaman alır. Motor sayfayı yeniden okumalı, bazen de başka sitelerdeki eski bilgi temizlenmelidir.
Kayda aldığınız soruyu birkaç hafta boyunca düzenli sorun. Yanlış kayboldu mu, azaldı mı, başka bir motorda devam ediyor mu? Aynı listeye, alıcılarınızın sorduğu genel soruları da ekleyin. Böylece yalnız yanlışı değil, genel görünürlüğünüzü de izlersiniz. Bunun nasıl yapılacağını yapay zeka görünürlüğü nasıl ölçülür yazısında anlattık.
AIShortlist bu takibi ChatGPT, Gemini ve Perplexity için ayrı ayrı yapar. Ücretli paketlerde aynı onaylı soru listesi her hafta sorulur. Kaynaklar ekranı motorların gösterdiği sayfaları listeler; yanlış bilginin hangi sayfadan geldiğini aramaya oradan başlayabilirsiniz.
Yanlış bilgiyi tamamen önlemek mümkün mü?
Hayır. OpenAI de Google da modellerinin hata yapabildiğini açıkça yazıyor. Kimse bir motorun markanız hakkında her zaman doğru konuşacağını garanti edemez. Yapılabilecek olan, doğru bilgiyi açık ve tutarlı biçimde her yerde yazmak, yanlışı kaynağında düzeltmek ve sonucu düzenli izlemektir.
Markanızın bugün hangi sorularda nasıl anıldığını görmek isterseniz ücretsiz denemeyle 10 soruluk bir ölçüm yapabilirsiniz. Deneme 1 marka ve 1 ölçüm içerir, kart bilgisi istenmez.